پنجشنبه هفته گذشته، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه اعتبارنامه 34 سفیر کشورهای مختلف از جمله سفیر حکومت طالبان در مسکو را پذیرفت. این اقدام در حالی انجام میگیرد که روسیه اولین کشوری نیز بود که حکومت طالبان را بهرسمیت شناخت و روابط تنگاتنگی با کابل برقرار کرده است.
رئیس جمهور روسیه در مراسمی که به همین مناسبت برگزار شده بود گفت که مسکو صمیمانه علاقمند یک افغانستان با ثبات، صلحآمیز، متحد و عاری از جنگ و مواد مخدر است.
امریکا از افغانستان حذف شد
آنچه از تعامل روسیه با طالبان از ابتدا تاکنون دیده شده، احترام بر استقلالیت افغانستان و حاکمیت طالبان بوده است و برخلاف رقیباش امریکا، سیاست معتدل، کارآمد و بااهمیتی را در پیش گرفته که سبب شده دستاوردهایی را در این زمینه داشته باشد.
در کنار این روابط، چین و ایران نیز که از رقبای جدی ایالات متحده امریکا بهشمار میروند، نیز روابط تنگاتنگی را با کابل برقرار کرده و هماکنون تعاملات خوب اقتصادی و سیاسی بین طرفین برقرار است.
در مقابل اما امریکا در مسیر همان سیاست ناکام گذشتهاش قدم برداشته و هزارگاهی تلاش کرده تا با استفاده از ادبیات زور و زورگویی، دخالتی را در اوضاع افغانستان و همچنین مسئله پایگاه بگرام داشته باشد. موضوعی که از سوی کابل به شدت رد گردید و آنها تاکید کردند که حاضر نیستند حتی یک وجب از خاک افغانستان را در اختیار بیگانگان قرار دهند.
تقلای امریکا برای بازگشت به افغانستان
با این همه پس از سالها و ماهها کشمکش بین کابل و واشنگتن و ناکامی تهدیدهای دولت ترامپ، اکنون با جستوخیزهایی که زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا در امور افغانستان دارد، بهنظر میرسد که کاخسفید تلاش دارد سیاست خود در قبال طالبان را ملایمتر کند.
بهتازگی رسانه امریکایی «نشنال اینترست» امریکا با تاکید بر لزوم پذیرش مشروعیت طالبان، در تحلیلی نوشته است که پروژههای بسیار مهمی در افغانستان با کشورهای همسایه در حال اجرا است و نبود امریکا سبب شده که کشورهای دیگر از این طرحها سود ببرند.
خینه امریکا دیگر رنگی ندارد
در کنار اینکه چهره امریکا دیگر در بین مردم افغانستان، سوخته و دیگر نمیتواند بههیچ عنوان ژست دوست بهخود بگیرد، بهنظر میرسد که سیاست اشتباه واشنگتن، امریکا را از بازار اقتصادی و سیاسی افغانستان محروم کرد. درست همانند پاکستان که در ابتدا فکر میکرد میتواند ارباب حکومت طالبان باشد و منافع خود را بهخوبی تامین نماید، ولی با روش و سیاست اشتباهی که داشت، بازی را به رقیب سرسختاش (هند) باخت و سپس با هر تقلا و تهدیدی نتوانست به افغانستان بازگردد.
خودم کردم که لعنت بر خودم باد
اکنون چین، ایران، ازبیکستان، تاجیکستان، هند و مخصوصا روسیه، بهخوبی توانسته ارتباط خود را با کابل مستحکم نماید و دست امریکا را از بازار اقتصادی و سیاسی افغانستان قطع نماید. البته نباید فراموش کرد که مقصر اصلی این اوضاع برای امریکا، خود امریکا بوده و است. بهقول معروف: خودم کردم که لعنت بر خودم باد!
جدای از جنایتها و فعالیتهای مخربی که امریکا در افغانستان (از سال 2001 تا 2021 ) انجام داد، پس از فرار از این کشور نیز، سیاست خود را اصلاح نکرد و با آمدن دونالد ترامپ، این سیاست بدتر از قبل گردید و گفتمان سیاسی و دیپلماتیک، به داد و فریادهای زور و زورگویی تبدیل شد.
روسیه و افغانستان؛ گپ آخر
بههر حال، روابط نزدیک روسیه و افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان، هشداریست برای امریکا که میدان را باخته و اکنون با هر شیوه و روشی تلاش دارد که میدان را بازپس ستاند، اما کار بهجایی نمیبرد. روسیه اولین کشوری است که حکومت طالبان را بهرسمیت شناخته و همینطور تعاملاتی که بین کابل و کشورهای قدرتمند منطقه برقرار است، مسئله رسمیت از سوی غربیها را برای طالبان کماهمیت کرده تا جایی که حتی سیاستمداران امریکایی نیز نسبت به این قضیه ابزار ندامت میکنند.
هرچند وضع فعلی، عواقب منفی نیز ممکن برای کابل داشته باشد، ولی با توجه به شکنندگیهای اقتصادی در افغانستان، جلب سرمایهگذاریهای خارجی از کشورهای منطقه، رونق تبادلات تجاری و… دریچه امید را برای بهبود وضعیت اقتصادی مملکت باز کرده است.
معصومه حسینی
