د جنرال قاسم سلیماني
د اسلامي نړۍ د تاریخ په لوړو ژورو کې، تل داسې څېرې راڅرګندې شوې دي چې له خپل وخت نه هاخوا ولاړې پاتې شوې دي او د راتلونکي لوری یې روښانه کړی دی. جنرال قاسم سلیماني له هغو نومونو څخه دی چې د کلونو له تېرېدو سره سره لا هم ژوندی او اغېزمن پاتې شوی دی، او د هغه یاد د مظلومو ملتونو په ګډه حافظه کې مانا مومي. د دې وتلي قومندان د شهادت شپږم تلین یو فرصت برابر کړی دی تر څو یو ځل بیا په سیمهییزو او نړیوالو معادلو کې د هغه پر ځای فکر وشي او د واکمنۍ او تاوتریخوالي د بهیرونو پر وړاندې د هغه تلپاتې رول بیا ولوستل شي.
جنرال سلیماني یوازې یوه پوځي څېره نه وه، بلکې د مقاومت د عملي نښې، د مېداني عقلانیت او د انساني او اسلامي کرامت پر وړاندې د ژور ژمنتیا سمبول بلل کېده. هغه د ایمان، زړورتیا او د سیمې د بدلونونو د رښتیني درک پر بنسټ وتوانېد چې د دښمنانو ویجاړوونکې پروژې مهار کړي او هغو ملتونو ته چې کلونه د ناامنۍ او ترهې تر سیوري لاندې وو، د عزت او خوندیتوب احساس بېرته وروګرځوي. په داسې نړۍ کې چې لا هم د سترو ځواکمنو د لاسوهنو له پایلو کړېږي، د هغه د لارې او چلند یادونه یو فکري او تاریخي اړتیا ګڼل کېږي او د ګډ یووالي او پوهاوي پیاوړتیا ته مرسته کوي.
د جنرال سلیماني میراث د مقاومت د مکتب په چوکاټ کې مانا پیدا کوي؛ هغه مکتب چې د عدالت غوښتنې، د مظلوم انسان د دفاع او د تنظیم شوي ترهګرۍ پر وړاندې د درېدو پر بنسټ ولاړ دی او نن تر بل هر وخت زیات د الهام ورکوونکي بېلګې په توګه پېژندل کېږي. په دې حساسو شېبو کې د هغه د ژوند او شهادت څېړنه د زمانې اړتیا ته یو هوښیار ځواب ګڼل کېږي او دا پوښتنه زموږ مخې ته ږدي چې څنګه کېدای شي دا مکتب په سمه توګه بیان شي او راتلونکو نسلونو ته ولېږدول شي، تر څو د دسیسو د بیا تکرار پر وړاندې ټینګ او ویښ پاتې شي.
د واکمنۍ او ګډوډۍ په پېر کې د رڼې لارې په توګه د مقاومت مکتب
د جنرال قاسم سلیماني او د هغه د همسنګر ابومهدي المهندس مکتب، د اسلامي مبارزې د اند او د انساني کرامت د دفاع پر بنسټ جوړ شو او د ټینګې درېدا یوې ښکاره بېلګې ته واوښت. دغه مکتب ټینګار کاوه چې مقاومت یوازې یو پوځي غبرګون نه دی، بلکې د مظلومو ټولنو د عزت، عدالت او خوندیتوب د ساتنې لپاره یو هوښیار لوری دی.
جنرال سلیماني تل پر دې باور ولاړ و چې د مظلومانو دفاع یو الهي مکلفیت دی، او دغه باور یې د عمل په ډګر کې هم مانا وموندله. د هغه او ابومهدي المهندس همکاري له د عراق د حشد الشعبي ځواکونو سره، د دې تګلارې یوه روښانه بېلګه وه چې د داعش له منګولو یې زرګونه ولسي وګړي وژغورل او د عراق خلکو ته یې د خوندیتوب او عزت احساس بېرته وروګرځاوه.
په اوسنیو شرایطو کې د دې مکتب د روایت جدي څېړنه یو نه انکارېدونکی اړتیا بلل کېږي، ځکه اسلامي نړۍ تر بل هر وخت زیات هغو بېلګو ته اړتیا لري چې د فشار او واکمنۍ پر وړاندې د تسلیمۍ لاره ونه ټاکي. له بلې خوا، د سیمې په فکري او سیاسي ډګرونو کې د مقاومت د وینا دوام ښيي چې دا میراث لا هم ژوندی او اغېزمن پاتې دی. لکه څنګه چې د بېلابېلو هېوادونو د مقاومت د څېرو په ګډون د نړیوالو غونډو او ناستو جوړېدل دا څرګندوي چې د جنرال سلیماني مکتب لا هم هغو نسلونو ته الهام ورکوي چې د ګواښونو پر وړاندې د باعزته او هوښیارې درېدا په لټه کې دي.
د مقاومت د مکتب لاسته راوړنې؛ له عمله تر د انسانانو د کرامت ساتنې پورې
د مقاومت د محور د قومندانانو لاسته راوړنې، په ځانګړي ډول د جنرال قاسم سلیماني، یوازې د پوځي بریاوو په چوکاټ کې نه شي درک کېدای، بلکې باید د انساني کرامت په ساتنه او د سیمې د ټولنیز نړېدو په مخنیوي کې ولټول شي. په هغو کلونو کې چې داعش په عراق او سوریه کې انسانیت یرغمل کړی و او د ښکاره تاوتریخوالي له لارې یې د ښځو، ماشومانو او لږکیو ژوند ګواښه، سلیماني د مقاومت د ځواکونو په سمبالولو سره د دې مخه ونیوله چې دا سیمې د انسانانو هدیرې وګرځي.
د تکریت او بوکمال په څېر ښارونو ازادول یوازې د جغرافیې بېرته نیول نه وو، بلکې هغو خلکو ته د خوندیتوب، هیلې او حیثیت بېرته ورګرځول وو چې د وېرې تر سیوري لاندې یې ژوند کاوه. لکه څنګه چې سلیماني یوازې د ۲۰۱۵ کال د تکریت په عملیاتو کې زرګونه ولسي وګړي له حتمي مرګه وژغورل او د تکفیري ترهګرۍ د پراختیا لاره یې په جدي ډول بنده کړه.
له همدې امله، د داعش د ترهګرۍ پر وړاندې د جنرال سلیماني رول د دې سیمهییز ګواښ په مهار کې له تر ټولو ټاکونکو لاملونو څخه ګڼل کېږي. هغه د دې بهیر د ماهیت او د پراختیا د پایلو ژور درک درلود او وتوانېد چې د بېلابېلو ملتونو د مقاومت ځواکونه په یو منسجم چوکاټ کې سره راټول کړي او د داعش پر تنه پرېکنده ګوزارونه وکړي. لکه څنګه چې د ۲۰۱۷ کال د ابوکمال د ازادۍ عملیات، چې په سوریه کې د داعش وروستی مهم مرکز بلل کېده، د دې ډلې د وینې تویونکې خلافت خوب ته د پای ټکی کېښود او وښودله چې حساب شوې درېدا کولای شي د تاریخ لوری بدل کړي.
په همدې لړ کې ویل کېدای شي که د سلیماني پدیده او مقاومت د سیمې په تاریخ کې نه وای، د داعش اور به یوازې په سوریه او عراق پورې محدود نه پاتې کېده او په چټکۍ سره به افغانستان، پاکستان او د سیمې نورې برخې هم رانغاړلې وای. له همدې امله، د افغانستان د ډېرو خلکو په منځ کې د جنرال سلیماني نوم د خوندیتوب له احساس او د یوې سترې ناورین د مخنیوي سره تړل شوی دی. ځکه هغه نه یوازې له ترهګرۍ سره وجنګېد، بلکې د انسانانو د ژوند له حقه یې دفاع وکړه او وښودله چې مقاومت هغه وخت مانا پیدا کوي چې د ملتونو د ژوند، عزت او راتلونکي د ساتنې لپاره وکارول شي.
د جنرال قاسم سلیماني او په لوېدیځه اسیا کې د امریکايي ـ صهیونیستي طرحو شنډول
د لوېدیځې اسیا په پېچلو معادلو کې، د جنرال قاسم سلیماني نوم تل د امریکا او د صهیونیستي رژیم د واکمنو طرحو پر وړاندې له ټاکونکي رول سره تړلی پاتې شوی دی. هغه نه یوازې یو مېداني قومندان و، بلکې د داسې توازن معمار هم و چې د ټوټې کېدو، بېثباتۍ او نیابتي جګړو پروژې یې د سیمې د ملتونو پر حتمي برخلیک بدل نه کړې. په حساسو شېبو کې د هغه فعاله او هوښیاره شتون لوېدیځه اسیا له دې څخه وژغورله چې په بشپړه توګه په پراخه ګډوډۍ کې ولوېږي او د بدلونونو لوری یې د مقاومت په ګټه واړاوه.
په عراق کې، هغه مهال چې د مرکزي حکومت د نړېدو او د دې هېواد د ټوټې کېدو سناریو په چټکۍ سره تعقیبېده او داعش د بغداد تر دروازو رسېدلی و، جنرال سلیماني بېدرنګه ډګر ته داخل شو او د ولسي ځواکونو په سمبالولو سره یې د مقاومت په تنه کې نوې ساه پو کړه. د حشد الشعبي رامنځته کېدل او پیاوړتیا د عراق د پلازمېنې د لوېدو د مخنیوي یو مهم پړاو بلل کېده او دې ګام نه یوازې بغداد وژغوره، بلکې هغه پراخه طرحه یې هم شنډه کړه چې د عراق د سیاسي جغرافیې د بیا جوړولو لپاره طرحه شوې وه. جنرال سلیماني په حساب شوې لاسوهنې وښودله چې مقاومت کولای شي د تر ټولو پرمختللو امنیتي او پوځي پروژو پر وړاندې هم ودریږي.
په افغانستان کې هم د جنرال سلیماني رول ژورې ریښې او مانا درلوده او څو لسیزې شاته ستنېږي. هغه د افراطپالنې د پراختیا له لومړیو کلونو څخه د ترهګرۍ ضد ځواکونو په ملاتړ او د ترهګرو ډلو د نفوذ او پراختیا په مخنیوي کې ونډه واخیسته او د داسې ګواښ په مهار کې یې رول ولوباوه چې کولای شوای ټوله سیمه بېثباته کړي. افغانستان ته د هغه تګلاره د یوه لوی انځور برخه وه چې زموږ خوندیتوب یې له سیمهییز ثبات سره نښلاوه او د دې مخه یې نیوله چې افغانستان د ترهګرۍ پر دایمي اډې بدل شي.
د جنرال سلیماني څرګندې ویناوې او ښکاره پیغامونه امریکايي قومندانانو ته هم د سیمې پر معادلو د هغه د نفوذ او بشپړ واک څرګندونه کوي. هغه مهال چې هغه په روښانه ډول په عراق، لبنان، غزه او افغانستان کې د مقاومت د محور د مېداني سیاستونو مسوولیت اعلان کړ، په حقیقت کې یې په لوېدیځه اسیا کې د ځواک رښتینې کرښې رسم کړې. دا دریځونه ښيي چې د فرامنطقهيي ځواکونو د یو اړخیزې پرېکړې پېر د پای پر لور روان دی او نوې معادلې د جوړېدو په حال کې دي چې پکې د ملتونو اراده او کورني ځواکونه مرکزي رول خپلوي.
له همدې لیدلوري، شهید جنرال قاسم سلیماني په لوېدیځه اسیا کې د امریکايي ـ صهیونیستي طرحو د شنډولو په نښه بدل شو؛ داسې څېره چې د مېداني زړورتیا او سیاسي عقلانیت په یوځای کولو یې اجازه ورنه کړه چې د سیمې برخلیک یوازې د بهرنیو ځواکونو د فکر په خونو کې وټاکل شي او وښودله چې هوښیار مقاومت کولای شي د تاریخ لوری بدل کړي.
جنرال قاسم سلیماني او له فلسطین سره تګلاريز تړاو او د اسلامي امت یووالی
د جنرال قاسم سلیماني د فعالیتونو له نورو اړخونو څخه، د فلسطین له ارمان او د قدس له مسئلې سره د هغه پرلهپسې او تنظیم شوی ملاتړ و؛ هغه ملاتړ چې یوازې د شعار په کچه پاتې نه شو او د عمل په ډګر کې یې د ځواک توازن بدل کړ. د فلسطیني مقاومت د ډلو، په ځانګړي ډول د حماس او اسلامي جهاد، د مخنیوي ځواک په پیاوړتیا کې د هغه رول د سیمې او لوېدیځو ډېرو سرچینو له خوا هم یاد شوی دی.
لکه څنګه چې د ۲۰۰۸ تر ۲۰۰۹ کلونو د غزې د جګړې پر مهال، د اسرائیلي پوځ پر وړاندې د فلسطیني مقاومت ټینګه درېدا بې له شکه د هغه ملاتړیزې شبکې او د تجربې د لېږد تر اغېز لاندې وه چې د مقاومت محور په مخکنیو کلونو کې رامنځته کړی و. همدارنګه، د نامتقارن دفاعي لارو پراختیا، په ځانګړي ډول په غزه کې د تونلونو پراخ کارول، د هغو ګډو تجربو په لړ کې وو چې د لبنان د حزبالله د مبارزو له الهام او د عماد مغنیه په څېر څېرو د رول او د سلیماني د تګلاريز ملاتړ له لارې پیاوړي شول او د فلسطیني مقاومت له نښو څخه وګرځېدل.
له فلسطین ـ غزې سره د جنرال سلیماني موخهمن ملاتړ، له پوځي اړخه هاخوا، د اسلامي امت د یووالي پیاوړتیا او د اسلامي نړۍ په عامه افکارو کې د فلسطین د مسئلې د لا روښانه کېدو لامل شو. لکه څنګه چې سلیماني تل د قدس پر ځای د مسلمانانو د لومړۍ قبلې په توګه ټینګار کاوه او باور یې درلود چې له دې مسئلې سترګې پټول د واکمنۍ منل او د اسلامي هویت کمزوري کول دي. د هغه له نظره، فلسطین د اسلامي امت د دیني وجدان او سیاسي مسوولیت د نښلونکې کړۍ په توګه ګڼل کېده او دفاع ترې قومي او مذهبي پولې ماتولې.
وروستۍ خبره
په یوه عمومي لنډیز کې ویل کېدای شي چې په عراق کې د شهید سلیماني او د هغه د همسنګر ابومهدي المهندس ځای د داعش د پروژې په ماتولو او د دې هېواد د یووالي په ساتنه کې لا پسې روښانه شو. لکه څنګه چې د سیمې ډېر څارونکي پر دې باور دي چې که د ولسي ځواکونو سمبالښت او د مقاومت د محور مېداني همغږي نه وای، عراق به د بشپړ نړېدو له ګواښ سره مخ شوی وای. په افغانستان کې هم، که څه هم د دې هېواد بدلونونه پېچلي او څو پوړیز وو، خو د داعش د خراسان څانګې د پراختیا مهار له هغو مخنیوي سیاستونو سره تړاو درلود چې سلیماني په سیمهییزه کچه تعقیبول.
لکه څنګه چې د جنرال سلیماني د شهادت په اړه د افغانستان د سیاسي او ولسي څېرو او بهیرونو غبرګونونه، د ځینو سیاسي څېرو د خواخوږۍ پیغامونه او د یاد غونډو جوړېدل، د دې ټولنې په عامه افکارو کې د هغه د نفوذ ښکارندویي کوي. آن د هغه له شهادته وروسته د افغانستان د ځینو بهیرونو دریځونه هم د سیمې په امنیتي معادلو کې د هغه د رول اغېز ښيي.
نو ځکه، د سیمې د ډېرو خلکو په نظر، په ځانګړي ډول په افغانستان کې، جنرال قاسم سلیماني د داسې څېرې په توګه پېژندل کېږي چې د داعش د ګواښ په مهار کې یې مخنیوی کوونکی رول ولوباوه او د یوې سترې انساني ناورین د پراختیا مخه یې ونیوله. هغه د مظلومانو غږ د سیمې له پولې هاخوا یووړ او د مقاومت وینا یې د ملتونو ترمنځ په یوې ګډې ژبې بدله کړه؛ هغه وینا چې د خپلواکۍ، درېدا او د بهرني واکمنۍ د رد پر بنسټ ولاړه وه. په بېلابېلو هېوادونو کې د هغه د یاد مراسمو دوام، له افغانستان او پاکستان څخه تر لبنان پورې، ښيي چې د دې وینا اغېز یوازې په یوه جغرافیه پورې محدود نه پاتې شوی او لا هم ژوندی دی.
د شهید سلیماني په اند او مکتب کې، د اسلامي امت یووالی، سیمهییزه نږدېوالی او د اسلامي هېوادونو ترمنځ نږدې همکاري، نه یو لنډمهالی تاکتیک، بلکې یوه تګلاريزه اړتیا ګڼل کېده. په اوسنیو شرایطو کې چې د اعظمي فشار د سیاستونو د بېرته راګرځېدو او د امریکا د تقابلي لارو نښې په نړیواله کچه تر سترګو کېږي، پر یووالي او انسجام دا ټینګار تر بل هر وخت زیات مانا او ارزښت پیدا کوي او لا هم د هغه د فکري او عملي میراث له اصلي ستنو څخه شمېرل کېږي.
عایشه ببرکخېل
