دام پاکستان برای گروه های افغان!
گروههایی که امروز بهنام مقاومت فعالیت دارند و عملیاتهایی را علیه طالبان انجام میدهند، اما و اگرهایی زیادی پیرامون شان وجود دارد. این مقاومتها اگر به قیمت از دست دادن استقلال و کرامت ملی تمام شود، دیگر مقاومت نیست، بلکه تبدیل به سناریویی میشود که دشمنِ دیرینه برای افغانستان نوشته است.
اظهاراتی که این روزها درباره پیوند برخی گروههای مسلح مخالف طالبان بهویژه «جبهه آزادی» با پاکستان مطرح میشود، زنگ خطری است که باید آن را نه به عنوان یک اختلاف تاکتیکی، بلکه به مثابه یک خطای استراتژیک مرگبار جدی گرفت. پاکستان همان بازیگری است که هیچگاه دست از دشمنی با افغانستان برنداشته و ثبات و امنیت این سرزمین را همواره به عنوان تهدیدی برای موجودیت و نفوذ خود در منطقه دیده است.
هشدار عطا محمد نور؛ صدای خرد در میان هیاهوی فرصتطلبی
اظهارات اخیر عطا محمد نور، رهبر جمعیت اسلامی و والی پیشین بلخ، دقیقاً بر همین نقطه آسیبپذیر انگشت میگذارد. او با صراحت اعلام کرده است که هرگز جنگی را که در خدمت بیگانگان باشد نخواهد پذیرفت و جنگهای نیابتی را رد میکند.
نور پیشتر نیز در پی درگیریهای نورستان، جبهه آزادی را متهم کرده بود که ابزار قرار گرفتن پاکستان را پذیرفته است. این هشدار از سوی شخصیتی مطرح میشود که خود سالها علیه طالبان جنگیده و درک عمیقی از هزینههای سیاسی و انسانی این رویارویی دارد. او به خوبی میداند که پذیرش کمک از اسلامآباد، نه یک تاکتیک هوشمندانه، بلکه خودیسپاری به نهادی است که ساختار نظامی و اطلاعاتی آن (آیاسآی) دهههاست در حال مهندسی بحران در افغانستان است.
عمق استراتژیک؛ افسانهای که هزینهاش را افغانها میپردازند
برای درک عمق این اشتباه، باید به منطق حاکم بر سیاست خارجی پاکستان نگریست. دکترین عمق استراتژیک که از دهه ۱۹۸۰ در اسلامآباد شکل گرفت، افغانستان را نه یک همسایه مستقل، بلکه به مثابه حیاط خلوت خود در برابر هند تصور میکند. پاکستان سه دهه در رهبری طالبان سرمایهگذاری کرد، آن را «دارایی استراتژیک» خود میدانست و تحت همین دکترین، میزبان و حامی آن بود. اکنون که طالبان از کنترل کامل اسلامآباد خارج شدهاند، اسلامآباد به دنبال ابزارهای فشار جدید است.
در چنین چارچوبی، حمایت از گروههای مخالف طالبان از جمله جبهه آزادی نه از سرِ دلسوزی برای آزادی افغانستان، بلکه برای بازپسگیری اهرم فشار از دست رفته علیه طالبان و چانهزنی با قدرتهای منطقهای و امریکا صورت میگیرد.
تحلیلگران مسائل امنیتی، از جمله «ویل سلبر»، افسر بازنشسته فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام)، هشدار دادهاند که همکاری گروههای ضدطالبان با پاکستان میتواند انسجام داخلی آنها را تضعیف کرده و اعتماد عمومی را در افغانستان نسبت به آنها کاهش دهد. او تأکید میکند که پاکستان از این گروهها به عنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف خود استفاده خواهد کرد. این دقیقاً همان «دام» است. مقاومت با پذیرش حمایت پاکستان، مشروعیت ملی خود را از دست میدهد و به ملیشه نیابتی اسلامآباد تبدیل میشود.
پاکستانِ گرفتار؛ همسایهای که ثبات افغانستان را برنمیتابد
پاکستان نه تنها ضامن امنیت افغانستان نیست، بلکه خود امروز گروگانِ بحرانهایی است که سالها با سیاست عمق استراتژیک و حمایت از گروههای افراطی است. اسلامآباد اکنون با شورش تیتیپی و ناامنی در بلوچستان دست و پنجه نرم میکند و حملات هوایی آن به خاک افغانستان نیز نتوانسته است این معضل را حل کند. کشوری که خود در آتش بیثباتی میسوزد و ثبات افغانستان را تهدیدی برای بقای خود میداند، چگونه میتواند پناهگاه امن یا حامی صادق برای نیروهای مقاومت باشد؟
تاریخ سه دهه گذشته گواهی میدهد که هر گروهی که به اسلامآباد تکیه کرده، در نهایت طعمه سیاستهای «تفرقه بینداز و حکومت کن» آن شده است.
پایان کلام
مقاومت واقعی در افغانستان باید ریشه در اراده ملی و پیوند با مردم داشته باشد، نه در اتاقهای فرماندهی و بودجههای خارجی. افتادن در دام پاکستان، اشتباه اندر اشتباه است زیرا اولاً، اعتبار و مشروعیت مقاومت را در نزد افکار عمومی نابود میکند. ثانیاً، آن را به بازیچهای در دست قدرتهایی تبدیل میکند که هیچ هدفی جز تضعیف و تجزیهی ظرفیتهای ملی افغانستان ندارند.
عطا محمد نور هشدار میدهد که راهحل مشکلات کشور با نسخهپیچی از کافههای بیرون از افغانستان ممکن نیست. آینده افغانستان تنها با ملیگرایی واقعی، وحدت ملی و مقاومت مستقل ساخته میشود، نه با تکیه بر همسایهای که ثبات افغانستان را دشمن خود میداند.
دام پاکستان، هر چقدر هم که با وعدههای تاکتیکی و کمکهای موقت آغشته باشد، در نهایت به قبرستانِ آرزوهای ملی تبدیل خواهد شد. افغانستان سالهاست طعم تلخ جنگ را چشیده و امروز در حساسترین شرایط، میطلبد طعم صلح و بازسازی را تجربه کند، طعمی که میتواند با درایت طرفین درگیر، حاصل شود.

احمدی











