جستجو
Close this search box.

روز جهانی پناهندگان و وضعیت پناهندگان افغانستانی

Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
Email
Print

روز جهانی پناهندگان که هر ساله در 20 جون برگزار می‌شود، به یادآوری و تاکید بر وضعیت پناهندگان در سراسر جهان اختصاص دارد. این روز فرصتی است برای تاکید بر نیازهای این جمعیت آسیب‌پذیر و برای تجلیل از استقامت و شجاعت افرادی که به دلیل جنگ، آزار و اذیت و نقض حقوق بشر، مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند. در میان جوامع پناهندگان، پناهندگان افغانستانی به دلیل تاریخچه‌ی طولانی از درگیری‌ها و بی‌ثباتی سیاسی و اجتماعی، از جمله بزرگترین گروه‌ها هستند.

  • تاریخچه و دلایل پناهندگی افغانستانی ­ها

افغانستان بیش از چهار دهه است که با جنگ و درگیری‌های داخلی دست‌وپنجه نرم می‌کند. از تهاجم شوروی در دهه 1980 گرفته تا جنگ داخلی دهه 1990 و سپس حضور نظامی ایالات متحده و متحدانش از سال 2001 تا 2021، هر یک از این وقایع موجب بروز بحران‌های انسانی شدید و موج‌های بزرگ مهاجرت و پناهندگی شده‌اند. با خروج نیروهای بین‌المللی در آگست 2021 و تسلط دوباره طالبان بر کشور، شرایط برای بسیاری از مردمان این سرزمین به‌ویژه زنان، اقلیت‌های قومی و مذهبی و افراد مرتبط با دولت سابق و نیروهای بین‌المللی، بحرانی‌تر شد.

  • وضعیت کنونی پناهندگان افغانستانی

پناهندگان افغانستانی در کشورهای مختلف جهان، از جمله ایران، پاکستان، ترکیه، کشورهای اروپایی، و آمریکا حضور دارند. ایران و پاکستان به‌عنوان همسایگان نزدیک افغانستان، میزبان بزرگ‌ترین جمعیت پناهندگان افغانستانی هستند. این کشورها، با وجود مشکلات اقتصادی و اجتماعی خود، در طول بیش از چهار دهه به‌خوبی از جمعیت پناهنده و بی­جا شدگان افغانستانی میزبانی کرده اند؛ اما به دلیل محدودیت منابع برای حمایت از این جمعیت بزرگ پناهندگان، طبیعی است که با چالش ­های هم مواجه باشند.

  • چالش‌ها و نیازهای پناهندگان افغانستانی

  1. دسترسی به خدمات بهداشتی و آموزشی: بسیاری از پناهندگان افغانستانی در کشورهای میزبان به خدمات بهداشتی و آموزشی کافی دسترسی ندارند. این مسئله به ویژه برای کودکان و زنان باردار از اهمیت بالایی برخوردار است.
  2. وضعیت قانونی و حقوقی: بسیاری از پناهندگان افغانستانی در کشورهای میزبان وضعیت قانونی نامشخصی دارند. این وضعیت باعث می‌شود که آن‌ها از حمایت‌های قانونی و حقوقی محروم باشند و نتوانند به راحتی به اشتغال و خدمات اجتماعی دسترسی پیدا کنند.
  3. شرایط اقتصادی: پناهندگان اغلب با مشکلات اقتصادی شدید مواجه هستند. بسیاری از آن‌ها در مشاغل غیررسمی و با دستمزدهای پایین کار می‌کنند، که به تأمین نیازهای اولیه زندگی کافی نیست.
پناهندگان افغانستانی
دسترسی به خدمات رفاهی و بهداشتی و وضعیت حقوقی از چالش های پناهندگان افغانستانی در کشورهای مختلف است
  • مسئولیت‌های جامعه جهانی در قبال پناهندگان و پناه‌جویان افغانستانی

مسئولیت جامعه جهانی در قبال این پناه‌جویان اهمیت بسیاری دارد. این مسئولیت‌ها شامل تأمین امنیت، حمایت حقوقی، فراهم‌آوردن کمک‌های انسان‌دوستانه و تلاش برای ایجاد شرایطی مناسب برای بازگشت امن آنان به کشورشان است.

  1. تأمین امنیت پناهندگان افغانستانی و تهیه سرپناه مناسب برای آنها: جامعه جهانی موظف است پناه‌جویان افغانستانی را در برابر خطرات احتمالی محافظت کند. این امر شامل ایجاد و مدیریت کمپ‌های پناهندگان با شرایط انسانی و ایمن می‌شود. کشورهای میزبان، به‌ویژه همسایگان افغانستان مانند ایران و پاکستان، نیاز به حمایت بین‌المللی برای ارائه پناهگاه مناسب به پناه‌جویان دارند.
  2. کمک‌های انسان‌دوستانه به پناهندگان و پناه‌جویان: ارائه کمک‌های فوری مانند غذا، آب، بهداشت و مسکن از اولویت‌های اساسی است. گزارش­ها نشان می­ دهند که سازمان‌های بین‌المللی کمک­ رسان همچون کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) و برنامه جهانی غذا (WFP) همواره با کمبود بودجه و منابع مواجه هستند. تأمین منابع مالی و لجستیکی برای این سازمان‌ها از سوی کشورهای کمک‌کننده بسیار حیاتی است.
  3. حمایت حقوقی و اجتماعی: پناه‌جویان نیاز به حمایت حقوقی دارند تا از حقوق بشر اولیه برخوردار شوند. این شامل حق تحصیل، حق کار و دسترسی به خدمات بهداشتی است. جامعه جهانی باید از طریق سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای حقوق بشری، فشار لازم را بر کشورهای میزبان وارد کند تا این حقوق رعایت شوند و البته کشورهای همچون ایران و پاکستان که میزبان حدود نود فیصد جمعیت پناهنده افغانستانی است، مستحق حمایت بین‌المللی است و سیاست فشار بر این دسته از کشورها به‌هیچ‌وجه معقول و منطقی نیست.
  4. بازگشت داوطلبانه و بازسازی افغانستان: یکی از اهداف نهایی، فراهم‌کردن شرایطی برای بازگشت امن و داوطلبانه پناه‌جویان به افغانستان است. این امر نیازمند تلاش‌های هماهنگ برای بازسازی کشور، بهبود وضعیت امنیتی و ایجاد فرصت‌های شغلی و آموزشی است. جامعه جهانی باید در این زمینه نقش فعالی ایفا کند و از طریق کمک‌های توسعه‌ای و همکاری‌های بین‌المللی به بازسازی افغانستان کمک کند. البته این نقش برای کشورهای که در پیدایش شرایط موجودی به نحوی نقش داشته ­اند، تنها یک انتظار انسان‌دوستانه نیست، بلکه آنها به‌موجب حقوق بین‌الملل مکلف به بازسازی افغانستان هستند.
  5. تلاش برای راه‌حل‌های پایدار: برای حل بحران پناه‌جویان افغانستانی، جامعه جهانی باید به دنبال راه‌حل‌های پایدار باشد. این شامل حمایت از تلاش‌های دیپلماتیک برای ایجاد صلح و ثبات در افغانستان، و همچنین برنامه‌های توسعه‌ای برای بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی در این کشور است.
  • نقش سازمان‌های بین‌المللی در قبال پناهندگان و پناه‌جویان افغانستانی

سازمان‌های بین‌المللی نقش مهمی در حمایت از این پناهندگان و پناه‌جویان افغانستانی و تأمین نیازهای اساسی آن‌ها دارند.

  1. کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR): این سازمان نقش محوری در حمایت از پناه‌جویان افغانستانی می تواند ایفا می‌کند. مسئولیت اصلی این سازمان ثبت پناه‌جویان، ارائه کمک‌های انسانی، حمایت حقوقی، و تسهیل ادغام اجتماعی آن‌ها در کشورهای میزبان است. همچنین سازمان یادشده مسئولیت دارد با دولت‌ها و دیگر سازمان‌های بین‌المللی همکاری کند تا راه‌حل‌های پایدار برای پناه‌جویان فراهم گردد.
  2. سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM): این سازمان در حوزه مهاجرت و پناهندگی نقش فعالی دارد. سازمان بین‌المللی مهاجرت می تواند به پناه‌جویان افغانستانی در زمینه مهاجرت امن، بازگشت داوطلبانه، و ادغام مجدد در جوامع میزبان کمک کند. اجرای برنامه‌هایی به‌منظور حمایت از بازگشت‌کنندگان به افغانستان از دیگر مسئولیت­ های این سازمان است.
  3. سازمان ملل متحد برای کودکان (UNICEF): یونیسف خصوصاً در حمایت از کودکان پناه‌جو نقش مهمی دارد. از این سازمان انتظار می ­رود که برنامه‌هایی برای ارائه آموزش، خدمات بهداشتی و تغذیه به کودکان پناه‌جویان افغانستانی اجرا کند. تلاش جهت محافظت از حقوق کودکان پناه‌جو در برابر سوءاستفاده و بهره‌کشی از دیگر مسئولیت­های این سازمان است.

آنچه در فوق ذکر شد با در نظرداشت اهداف اولیه تأسیس این سازمان­ها است؛ اما متأسفانه نفوذ سیاسی کشورهای غربی به‌ویژه آمریکا و انگلیس باعث شده است که سازمان­ های فوق‌الذکر در اجرای برنامه ­های خود استقلالیت لازم را نداشته باشند و باید در اجرای برنامه ­های خود همسویی با سیاست ­های این دسته از کشورها را مراعات کنند. همین نفوذ سیاسی باعث ناکامی و در مواردی ناکارآمدی سازمان ­های یادشده را سبب شده است.

پناهندگان افغانستانی
جامعه جهانی و سازمان های بین المللی در قبال پناهندگان افغانستانی و همه پناهجویان در سراسر جهان مسئول اند
  • سخن آخر:

پناهندگان و پناه‌جویان افغانستانی در کشورهای مختلف دنیا با چالش‌های بزرگی مواجه هستند که نیاز به توجه و حمایت بیشتر جهانی دارد. روز جهانی پناهندگان فرصتی است که آگاهان امور، نویسندگان و فعالین رسانه ­ای از مشکلات جامعه پناهندگی بگویند و مسئولیت جامعه جهانی و سازمان ­های بین‌المللی را یادآوری کنند؛ زیرا همکاری بین‌المللی، افزایش حمایت‌های مالی و انسانی و بهبود وضعیت قانونی پناهندگان از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش مشکلات این جمعیت آسیب‌پذیر کمک کند و این امور در حوزه مسئولیت، صلاحیت و توان جامعه جهانی و سازمان­های بین‌المللی است.

شکریه الطاف

لینک کوتاه:​ https://tahlilroz.com/?p=6080

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آخرین مقالات