در شب 28 سرطان 1405 مسابقه فاینل جام جهانی 2026 بین تیمهای ملی اسپانیا و ارجانتین در باشگاه نیویارک ـ نیوجرسی آمریکا، برگزار گردید. این مسابقه تنها سطح آشکار منازعه بود. اما در ژرفا، کشاکشِ دیگر جاری بود. برای جهانیان رقابت برای فتح جام نبود؛ بلکه صحنهای بود که افکار عمومی جهان، ارزشها، باورها و حتی جهتگیریهای سیاسی خود را در آن بازتاب دادند.
میلیونها نفر فاینل جام جهانی 2026 را نه فقط با هیجان فوتبالی، بلکه با نگاه به پیامها و نمادهای سیاسی پیرامون آن دنبال کردند. در روزگاری که سیاست و ورزش بیش از هر زمان دیگری در هم تنیدهاند، طبیعی است که پیروزی یا شکست یک تیم، برای بخشی از افکار عمومی فراتر از یک نتیجه ورزشی معنا پیدا کند.
در یک سوی میدان، اسپانیایی قرار داشت که دولت آن، یکی از صریحترین منتقدان جنگ غزه و از فعالترین حامیان حقوق فلسطینیان در اروپا است. در سوی دیگر، ارجانتین قرار داشت که دولتش بیشرمانه و شریرانه، حامی تلآویو است. همین تفاوت در مواضع سیاسی، فاینل جام جهانی 2026، را به یکی از سیاسیترین مسابقات تاریخ فوتبال تبدیل کرد. با همه حال، پرسش اساسی مقاله حاضر این است که چرا فاینل جام جهانی 2026، بیش از آنکه نبرد دو تیم باشد، به تقابل دو روایت سیاسی درباره فلسطین و اسرائیل تبدیل شد و پیروزی اسپانیا چه پیامهایی برای افکار عمومی جهان به همراه داشت؟
سیاسی شدن ورزش و نبرد حامیان ظالم و مظلوم
سالهاست که ورزش دیگر از سیاست جدا نیست. از تحریمهای ورزشی گرفته تا بایکوت مسابقات، از زانو زدن بازیکنان علیه تبعیض نژادی تا حمایت از ملتهای تحت ستم، همگی نشان دادهاند که فوتبال نیز به یکی از میدانهای مهم رقابت روایتها تبدیل شده است. فاینل جام جهانی 2026 نیز در چنین فضایی برگزار شد. در یک سوی میدان، اسپانیا قرار داشت؛ کشوری که دولت آن، پیوسته جنایتهای اسرائیل در غزه را محکوم کرده و از حقوق مردم فلسطین دفاع کرده است. در سوی دیگر، ارجانتین قرار داشت که دولت خاویر میلی آشکارا در کنار اسرائیل ایستاده و از نزدیکترین متحدان تلآویو در آمریکای لاتین به شمار میرود.
از همین رو، بسیاری از مردم جهان این مسابقه را تنها رقابت دو تیم ملی نمیدانستند؛ بلکه آن را نمادی از تقابل دو نگاه متفاوت نسبت به یکی از مهمترین بحرانهای انسانی جهان تلقی میکردند. برای بخش قابل توجهی از عدالتخواهان، پیروزی اسپانیا نشانهای نمادین از غلبه صدای حمایت از مردم فلسطین باشد.
هرچند فوتبال نتیجه سیاسی تعیین نمیکند و سرنوشت ملتها را تغییر نمیدهد، اما نمیتوان انکار کرد که در عصر رسانه، پیروزیها و شکستهای ورزشی گاه به نمادهای قدرتمندی در افکار عمومی تبدیل میشوند. از این منظر، قهرمانی اسپانیا برای بسیاری از حامیان فلسطین، بیش از یک جام، حامل یک پیام امید بود.
اسپانیا صدای رسای انسانیت و بازتاب آن در فاینل جام جهانی 2026
دولت پدرو سانچز طی دو سال گذشته، یکی از صریحترین مواضع اروپا علیه جنگ غزه را اتخاذ کرده است. اسپانیا از نخستین کشورهای اروپایی بود که دولت فلسطین را به رسمیت شناخت؛ اقدامی که بازتاب گستردهای در عرصه بینالمللی داشت. دولت مادرید همچنین بستهای شامل ۹ اقدام علیه اسرائیل را تصویب کرد که از مهمترین آنها میتوان به تحریم دائمی صادرات سلاح به اسرائیل و افزایش کمکهای بشردوستانه به مردم فلسطین اشاره کرد.
پدرو سانچز بارها تأکید کرده که «به اعتراضات حامیان فلسطین در کشورم افتخار میکنم» و همواره خواستار پایان فوری جنگ غزه بوده است. او اسپانیا را در «سمت درست تاریخ» قرار داده و این سیاست نه شعار، بلکه عمل است. در چنین فضایی، طبیعی بود که نگاه بسیاری از حامیان فلسطین به تیم ملی اسپانیا، تنها یک نگاه فوتبالی نباشد.
در مقابل، حضور دونالد ترامپ در مراسم پایانی، تصویری نمادین از سرخوردگی جبهه مقابل بود. ترامپ با شانههای افتاده، تلاش برای ترک زودهنگام مراسم پیش از بالا بردن کاپ توسط اسپانیاییها، و چهرهای که ناامیدی از آن میبارید. کاریکاتوریستها به سرعت قلم به دست گرفتند و ترامپ را با کاپی که از دستش میلغزد، یا در حال فرار از استادیوم است، در حالی که پرچم فلسطین در پسزمینه موج میزند، وضعیت سر سختترین حامی رژیم اسرائیل را در فاینل جام جهانی به تصویر بصری تبدیل کردند. این تصاویر، وایرال شدند و هزاران بار به اشتراک گذاشته شدند؛ نمادی از آنکه حتی قدرتمندترین حامیان، گاهی در برابر اراده جمعی ملتها، عقبنشینی میکنند.
واکنشِ سردِ بازیکنانِ اسپانیا به ترامپ نیز تیرِ خلاصی بود بر پیکرهی این سرخوردگی. دروازهبانِ تیم ملی اسپانیا، در کمالِ بیمیلی و از روی اکراه با ترامپ دست داد که بازتابِ گستردهای در رسانهها یافت. از آن طرف بورخا ایگلسیاس، مهاجمِ تیم ملی اسپانیا نیز پیش از بازی با صراحت اذعان کرده بود که در صورتِ مواجهه با ترامپ، با اکراه با او دست خواهد داد؛ چرا که «نمیخواهد به زندان بیفتد». این دست دادنهای سرد، نمادی از انزجارِ یک ملت از حامیانِ ظلم بود.
بازتاب جهانی قهرمانی اسپانیا؛ پیروزی انسانیت و امید به عدالت
باتوجه به موضع سیاسی دولت اسپانیا و حمایت شجاعانه مادرید از فلسطین، پیروزی تیم ملی این کشور، در فاینل جام جهانی 2026، موجی از واکنشهای عمیق و معنادار را در سطح جهانی ایجاد کرد. چنانچه مهدی حسن، یکی از تحلیلگران و روزنامه نگاران برجسته، بلافاصله نوشت: «بلی! اسپانیا برد؛ عدالت اجرا شد.» این جمله کوتاه، احساس مشترک میلیونها انسان را که این برد را پیروزی اخلاق بر قدرت و پیروزی عدالت بر ظلم میدانستند، به خوبی بیان کرد. در افغانستان نیز مردم از طیفهای مختلف قهرمانی اسپانیا را استقبال کردند، زیرا آن را نشانهای از زنده ماندن آرمان مقاومت در برابر اشغال میبینند. محمد جلال، با انتشار تصویری از پرچم فلسطین، نوشت: «انسانیت پیروز شد.»
خلص کلام اینکه جام جهانی 2026، یادآوری کرد که تاریخ، عرصهای برای نبرد روایتهاست. اسپانیا با قهرمانی و با مواضع ضد اسرائیلیاش، نشان داد که میتوان در برابر فشارها ایستاد و تفسیری انسانی از جهان ارائه کرد. این پیروزی برای عدالتخواهان در افغانستان و سراسر جهان، پیامی امیدبخش داشت: حتی در تاریکترین لحظات، یک گل و یک ایستادگی میتواند شعله عدالت را زنده نگه دارد. فوتبال در شب 19 جولای 2026، بیش از هر چیز، این حقیقت را به زیبایی فریاد زد که انسانیت، در نهایت، راه خود را پیدا خواهد کرد و تاریخ به سمت مظلوم خم خواهد شد.
بسم الله ختک
