ابراهیمي حج
حج یوازې د وحې خاورې ته د مسلمانانو عبادتي سفر نه دی، بلکې د اسلامي امت تر ټولو پخوانۍ سیاسي، معنوي او تمدني غونډه هم ده. په داسې وخت کې چې اسلامي نړۍ له جګړو، اشغال، اختلافات او سیاسي فشارونو سره مخ ده، د حج موسم یو ځل بیا مسلمانان د یووالي، عزت او مقاومت اصل ته رابولي. نن چې زرګونه حاجیان د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه مکې ته د «لبیک» په ویلو ننوځي، د غزې د ټپي ماشومانو، د فلسطین، ایران او لبنان د غمجنو میندو غږونه د اسلامي امت په وجدان کې ازانګه کوي.
اسلامي نړۍ د خپل تاریخ له ډېرو حساسو پړاوونو څخه په یوه کې قرار لري. پر غزې د اسرائیلو د بریدونو دوام، د کورونو ورانول، د خوړو رسولو محاصره او د بېګناه خلکو وژل، یوازې سیمهییز بحران نه دی؛ بلکې د اسلامي امت پر بدن ژور زخم دی.
په داسې حالاتو کې، حج نور یوازې فردي عبادت نه دی، بلکې د مسلمانانو د سیاسي بیدارۍ او تاریخي مسؤلیت نښه ګرځي. لکه څنګه چې حضرت ابراهیم علیهالسلام د خپل وخت د ظالم ځواک پر وړاندې ودرېد، نن هم اسلامي امت د هماغه مکتب په الهام د نړیوالو زورواکو او صهیونیزم د پراختیا غوښتونکو سیاستونو پر وړاندې درېږي. حج مسلمانانو ته دا درس ورکوي چې له قومي، مذهبي او جغرافیایي اختلافونو ورهاخوا فکر وکړي.
امریکا چې د اسرائیلو اصلي نظامي او سیاسي ملاتړې ده، په وروستیو کلونو کې یې هڅه کړې چې د سیمې نظم د فشار، بندیزونو او جګړو له لارې اداره کړي. خو د سیمې واقعیتونو وښودله چې د «سخت ځواک» سیاست نه یوازې ستونزې حل نه دی کړی، بلکې سیمه لا ډېرې بېثباتۍ لوی ته بیولې ده. اوږدې جګړې، د واشنګټن له سیاستونو سره د خلکو زیاتېدونکې کرکه، او په لوېدیځه آسیا کې د مقاومت د خوځښتونو پراختیا، د دې تګلارې تدریجي ناکامۍ څرګندې نښې دي.
له دې بدلونونو سره، مسلمان ملتونه تر بل هر وخت د یووالي اړتیا درک کړی دی. له کابل څخه تر تهران، له بیروته تر غزې او صنعا پورې، د مسلمانانو نوی نسل باور لري چې د اسلامي هېوادونو برخلیکونه سره تړلي دي. پر یوه اسلامي هېواد برید، د ټول اسلامي امت پر ضد ګواښ ګڼل کېږي، او چوپتیا په تدریجي ډول د ظلم او سپکاوي د منلو معنا لري.
له همدې امله، د سږ کال حج کولای شي د اسلامي یووالي د نوې مرحلې پیل وي؛ داسې مرحله چې مسلمانان په کې د مذهبي اختلافونو پر ځای د عزت، خپلواکۍ او عدالت د دفاع لپاره سره راټول شي. همدا هغه روحیه ده چې ابراهیمي حج یې اسلامي امت ته ور زده کوي
ابراهیمي حج؛ د نړیوال استکبار او صهیونیزم پر ضد غږ
ابراهیمي حج، د تشریفاتي او ظاهري خبرو خلاف، د ظلم او زورواکۍ پر ضد د مبارزې یو ژوندی مکتب دی. حضرت ابراهیم علیهالسلام چې کله بتان مات کړل، په حقیقت کې یې د استبداد سیاسي او فکري نظام وننګول. نن هم مسلمانان په داسې نړۍ کې ژوند کوي چې د قدرت، شتمنۍ، استعمار او رسنیو عصري بتانو د ملتونو پر برخلیک سیوری غوړولی دی. حج په اوسني عصر کې د همدې توحیدي او د ظلم ضد روحیې بیا راژوندي کول دي.
سیاسي صهیونیزم په وروستیو لسیزو کې، د امریکا او ځینو لوېدیځو قدرتونو په پراخ ملاتړ، په لوېدیځه آسیا کې د بحران په مهمو لاملونو بدل شوی دی. د فلسطین اشغال، د یهودي مېشت ځایونو پراختیا، د غزې محاصره او پر ملکي سیمو پرلهپسې بریدونو د دې پروژې اصلي څېره ښکاره کړې ده. ملګرو ملتونو څو ځله په غزه کې د زیربناوو د پراخ ویجاړۍ او د انساني تلفاتو د بېساري زیاتوالي په اړه خبرداری ورکړی دی.
خو نړیوال استکبار یوازې په نظامي ډګر کې فعالیت نه کوي، بلکې د اقتصاد، رسنیو او سیاست له لارې هم هڅه کوي اسلامي ملتونه کمزوري او یو له بله جلا وساتي. اقتصادي بندیزونه، رواني جګړې او د غیر خپلواک حکومتونو ملاتړ، د اسلامي بیدارۍ د مهارولو د سترې تګلارې برخه ده. په همدې وخت کې، د اسلامي هېوادونو هر ډول یووالی د زورواکو قدرتونو لپاره جدي ګواښ ګڼل کېږي.
ابراهیمي حج د همدې پروژې پر ضد ولاړ دی. میلیونونه مسلمانان، له بېلابېلو ژبو او قومونو سره، یو ډول لباس اغوندي او په یوه لوري حرکت کوي، ترڅو وښيي چې اسلامي هویت کولای شي پر مصنوعي اختلافونو بریالی شي. دا پیغام د نن ورځې اسلامي نړۍ لپاره ډېر مهم دی، ځکه د سیمې ډېری بحرانونه د اسلامي دولتونو ترمنځ د اختلافونو او سیالیو پایله ده.
د نړیوالو اړیکو حقیقت هم ښيي چې هېڅ ملت د ګډ ځواک پرته د خپلو ګټو دفاع نه شي کولی. اسلامي هېوادونه، سره له دې چې لوی بشري او اقتصادي امکانات لري، د سیاسي یووالي د نشتوالي له امله لا هم د بهرنیو فشارونو پر وړاندې زیانمن پاتې دي. حج کولای شي د مسلمان ملتونو ترمنځ د خبرو اترو او نږدېوالي زمینه پیاوړې کړي او د یوه خپلواک سیمهییز نظم د جوړېدو لاره هواره کړي.
نن د فلسطین دفاع یوازې احساساتي یا مذهبي مسئله نه ده، بلکې د اسلامي نړۍ د خپلواکۍ او عزت د ساتنې یوه برخه ده. هر څومره چې په سیمه کې د صهیونیزم پروژه پراخېږي، هماغومره په اسلامي هېوادونو کې د تجزیې، جګړو او بهرني وابستګۍ خطر زیاتېږي. له همدې امله، ابراهیمي حج مسلمانان د دې حالت پر ضد درېدو ته رابولي.
فلسطین؛ د اسلامي امت لپاره د چوپتیا او نفاق د قربانۍ کولو لویه ازموینه
فلسطین نن د اسلامي نړۍ د رښتینولۍ معیار ګرځېدلی دی. هېڅ موضوع د فلسطین په څېر نه ده توانېدلې چې د رښتینې ژمنتیا او سیاسي شعارونو ترمنځ توپیر ښکاره کړي. د فلسطین خلک له اویا کلونو څخه ډېر وخت کېږي چې د اشغال، کډوالۍ او تاوتریخوالي ژوند تېروي، خو په وروستیو کلونو کې بحران دومره سخت شوی چې ګڼو نړیوالو ادارو په غزه کې د بشري ناورین خبرداری ورکړی دی.
د فلسطین ملاتړ یوازې د بشري مرستو لېږل نه دي، بلکې د اسلامي امت سیاسي، فرهنګي او رسنیز دریځ ته هم اړتیا لري. د فلسطیني ماشومانو او ښځو د وژنې پر وړاندې چوپ پاتې کېدل، په حقیقت کې د ظلم عادي کول دي. قرآن کریم مسلمانان د ظلم پر وړاندې له بېپروايۍ منع کړي او اسلامي امت یې د مظلومانو د دفاع مسول بللی دی.
د اسلامي نړۍ یوه لویه ستونزه دا ده چې په سیاسي نفاق او فرقه ییزې سیالیو کې ښکېله شوې ده. ځینې حکومتونه د فلسطین په اړه خبری کوي، خو په ورته وخت کې له اسرائیلو سره خپلې اقتصادي او امنیتي اړیکې پراخوي. دا دوهګوني چلند نه یوازې د مسلمانو ملتونو باور کمزوری کړی، بلکې د مقاومت د پیاوړتیا لپاره یې ډېر فرصتونه هم له منځه وړي دي.
د سیاسي واقعیت له نظره، فلسطین یوازې د یوه ملت موضوع نه ده، بلکې په لوېدیځه آسیا کې د ځواک د توازن مهم ټکی دی. که فلسطین کمزوری شي، نو په سیمه کې به د اشغال غوښتونکو پروژې لا پیاوړې شي. خو په مقابل کې، د فلسطین د خلکو مقاومت توانېدلی چې د ځواک ډېرې معادلې بدلې کړي او د نړۍ عامه افکار د اسرائیلو د سیاستونو پر وړاندې حساس کړي.
اسلامي امت د فلسطین د اغېزمن ملاتړ لپاره باید څو خطرناک شیان قرباني کړي: چوپتیا، ویره، تفرقه او بهرنیو باندي وابستګي. حج همدا د قربانۍ مفهوم بیا راژوندی کوي. لکه څنګه چې حاجي له دنیوي تعلقاتو تېرېږي، اسلامي امت هم باید له لنډمهالو سیاسي ګټو تېر شي او د اسلامي یووالي پر محور سره راټول شي.
نن حتی په ډېرو لوېدیځو هېوادونو کې د غزې د جګړې پر ضد پراخ ولسي اعتراضونه روان دي. دا بدلون ښيي چې د فلسطین مسئله نور یوازې د اسلامي نړۍ موضوع نه ده، بلکې د عدالت، بشري حقونو او د اشغال پر ضد یوه نړیواله مسئله ګرځېدلې ده. په داسې حالاتو کې، د مسلمانانو تاریخي مسؤلیت تر بل هر وخت ډېر دروند دی.
د ایران اسلامي جمهوریت ځواک؛ د بریا او د ځواک د توازن د بدلون پیغام
په وروستیو لسیزو کې، د ایران اسلامي جمهوریت د سیمې په مهمو او اغېزناکو قدرتونو کې شمېرل کېږي. سره له دې چې ایران له پراخو بندیزونو، سیاسي فشارونو او نظامي ګواښونو سره مخ و، خو بیا هم تهران وتوانېد چې خپل سیمهییز نفوذ او د قدرت جوړښت وساتي او حتی پراخ یې کړي. د ډېرو شنونکو له نظره، دا حالت په لوېدیځه آسیا کې د ځواک د توازن د ورو بدلون نښه ده.
ایران د خپلو داخلي ظرفیتونو، د دفاعي صنعتونو د پراختیا او له خپلو سیمهییزو متحدینو سره د اړیکو له لارې توانېدلی چې د امریکا د فشارونو پر وړاندې مقاومت وکړي. واشنګټن په تېرو څلورو لسیزو کې هڅه وکړه چې د بندیزونو، انزوا او نظامي ګواښونو له لارې د ایران سیاست بدل کړي، خو پایله یې برعکس د ایران د دفاعي ځواک او سیمهییز نفوذ زیاتوالی و. حتی په لوېدیځو تحلیلونو کې هم دې موضوع ته پام شوی دی.
د فلسطین او لبنان په مسئله کې، ایران ځان د مقاومت د محور برخه ګڼي او د اشغال ضد ډلو سیاسي او ستراتیژیک ملاتړ ته دوام ورکوي. همدا علت دی چې اسرائیل ایران په سیمه کې خپل تر ټولو ستر ستراتیژیک ګواښ بولي. خو د وروستیو کلونو تجربې وښودله چې پرلهپسې نظامي ګواښونه ونه توانېدل د مقاومت په ملاتړ کې د تهران سیاسي اراده بدله کړي.
د ایران پیغام د اسلامي نړۍ لپاره یوازې نظامي اړخ نه لري، بلکې د «فشارونو پر وړاندې د درېدو» معنا هم لري. ډېر مسلمان ملتونه د امریکا د بندیزونو او فشارونو پر وړاندې د ایران مقاومت، په اوسنۍ نړۍ کې د سیاسي خپلواکۍ یوه بېلګه ګڼي. دا فکر په ځانګړي ډول د سیمې د استعمار ضد خوځښتونو ترمنځ پیاوړی شوی دی.
البته سیاسي واقعیت دا ایجابوي چې هر سیمهییز قدرت باید د خپل ارمانونو ترڅنګ د خپلو ملي ګټو مدیریت ته هم پام وکړي. ایران هم د نورو هېوادونو په څېر په یوه پېچلي او سیالیز چاپېریال کې فعالیت کوي. خو هغه څه چې د دې هیواد دریځ یې مهم کړی، دا دي چې وتوانېد د خپل ایډیولوژیک فکر او عملي قدرت ترمنځ توازن رامنځته کړي.
نن داسې باور موجود دی چې امریکا او اسرائیل نور نه شي کولی د پخوانی په شکل یو اړخیز نظم پر سیمه تحمیل کړي. د مقاومت د محورونو پراختیا، د غزې د جګړې پر وړاندې د نړیوالو اعتراضونو زیاتوالی، او د لویو نظامي هدفونو ناکامي ښيي چې د سیمې معادلې نوې مرحلې ته داخلې شوې دي. په داسی حال کې، د حج پیغام مسلمانانو ته دا دی چې مقاومت او یووالی کولای شي د ځواک توازن بدل کړي.
د حج پیغامونه؛ د اشغال پر ضد د افغانستان، ایران، لبنان او فلسطین پیوستون
افغانستان، ایران، لبنان او فلسطین که څه هم د جغرافیې او سیاسي جوړښت له پلوه سره توپیر لري، خو په یوه مهمه برخه کې سره ګډ دي: د بهرنیو لاسوهنو، جګړو او د خپلواکۍ د ساتنې د مبارزې تجربه. د افغانستان خلکو د څو لسیزو جګړو او اشغالونو پر مهال د مقاومت او خپلواکۍ بیه په خپل ټول وجود احساس کړې ده؛ هماغه تجربه چې نن د فلسطین او لبنان خلک هم ورسره مخ دي.
حج کولای شي دا ملتونه په یوه فکري او تمدني محور کې سره نږدې کړي. کله چې مسلمانان د خدای د کور تر څنګ راټولېږي، قومي او ژبني توپیرونه کم رنګه کېږي او د «یو امت» مفهوم پیاوړی کېږي. دا یووالی د اسلامي نړۍ لپاره ډېر مهم دی، ځکه بهرنیو قدرتونو تل د اسلامي هېوادونو د کمزوري کولو لپاره له داخلي اختلافونو ګټه اخیستې ده.
افغانستان، سره له دې چې د جګړو ژور ټپونه لري، لا هم له اسلامي نړۍ سره د اړیکو لوی ظرفیت لري. د افغانستان خلک د جهاد او مقاومت د مخینې له امله د فلسطین مسئلې ته ځانګړی حساسیت لري. په وروستیو کلونو کې د افغانستان ډېرو علماوو او پوه شخصیتونو د اسلامي یووالي او د فلسطین د ملاتړ پر اړتیا ټینګار کړی دی.
لبنان هم د اسرائیلو د بریدونو پر وړاندې د مقاومت په یوه سمبول بدل شوی دی. د لبنان پر جنوبي سیمو د اسرائیلو پرلهپسې بریدونه او دوامدار سرحدي کړکېچونه ښيي چې د صهیونیزم پروژه یوازې تر فلسطینه محدوده نه ده. ملګرو ملتونو څو ځله په لبنان کې د بشري او امنیتي بحران د پراخېدو په اړه خبرداری ورکړی دی.
ایران په دې منځ کې هڅه کړې چې د سیمې د مقاومت ډلو ترمنځ یو ستراتیژیک تړاو جوړ کړي. که څه هم مخالفین یې دا سیاست د کړکېچ لامل بولي، خو ملاتړي یې باور لري چې له سیمهییز مقاومت پرته به اسرائیل او د هغه متحدین خپل فشارونه نور هم زیات کړي. دا مفکوره د لوېدیځې آسیا د پېچلو امنیتي معادلو یوه برخه ګرځېدلې ده.
د دغو ملتونو لپاره د حج اساسي پیغام دا دی چې د اسلامي نړۍ راتلونکی په یووالي او همکارۍ پورې تړلی دی، نه په ستړو کوونکو سیالیو. که اسلامي هېوادونه د عدالت، خپلواکۍ او ګډو ګټو پر محور سره همکاري وکړي، نو کولای شي د بهرنیو فشارونو پر وړاندې نور هم قوي مقاومت وښيي.
پایله؛ حج د اسلامي امت لپاره د نوې بیدارۍ پیل
سږ کال حج په داسې حال کې ترسره کېږي چې اسلامي نړۍ له خپلو تر ټولو درنو معاصرو بحرانونو سره مخ ده. غزه تر بمبار لاندې ده، لبنان او ایران د جګړې او ګواښونو سره مخ دي، او سیمه د جیوپولیټیک سیالیو په کړکېچ کې راګیره ده. خو د همدې ستونزو په منځ کې، د اسلامي بیدارۍ او یووالي نوې نښې هم ښکاره کېږي.
ابراهیمي حج مسلمانانو ته دا درس ورکوي چې ایمان له ټولنیز مسؤلیت پرته نیمګړی دی. هغه عبادت چې د مظلومانو د برخلیک پر وړاندې بېپروا وي، د اسلام حقیقي روح نه شي څرګندولای. نن د فلسطین دفاع، د انساني کرامت او د اسلامي نړۍ د خپلواکۍ دفاع ده.
د نړیوالو اړیکو حقیقتونه ښيي چې لوی قدرتونه یوازې د ځواک او یووالي ژبه درک کوي. که اسلامي ملتونه سره وېشلي پاتې شي، نو لا به هم د جګړو، بندیزونو او بهرنیو لاسوهنو قرباني وي. خو که د یووالي او همکارۍ پر محور حرکت وکړي، نو کولای شي په سیمه کې یو عادلانه نظم رامنځته کړي.
امریکا او اسرائیل په وروستیو کلونو کې هڅه وکړه چې د نظامي ځواک، محاصرې او سیاسي فشار له لارې د سیمې معادلې د خپلو ګټو لپاره کنټرول کړي، خو په فلسطین، لبنان او د سیمې په نورو برخو کې د مقاومت دوام وښودله چې د ملتونو اراده په اسانۍ نه شي ماتېدای. همدارنګه، د نړۍ د عامه افکارو په نظر کې د اسرائیلو د سیاستونو مشروعیت ورځ تر بلې کمزوری کېږي.
د افغانستان او نورو اسلامي هېوادونو لپاره، حج کولای شي د اسلامي امت د راتلونکي په اړه د نوو خبرو اترو پیل وي؛ داسې راتلونکی چې په کې خپلواکي، عدالت او عزت پر وابستګۍ او تفرقې بریالي شي. همدا هغه پیغام دی چې هر کال میلیونونه مسلمانان د «لبیک» په ویلو سره د وحې په سپېڅلې خاوره کې پورته کوي.
په پای کې، حج یوازې یو عبادتي مراسم نه دي، بلکې د اسلامي امت د بیا رغونې لپاره یو تمدني تړون دی. که مسلمانان د حج اصلي پیغام درک کړي، نو پوه به شي چې یووالی، پوهاوی او مقاومت د استکبار او اشغال پر وړاندې د دوی لپاره تر ټولو مهمې وسلې دي؛ او همدا پوهاوی کولای شي د اسلامي نړۍ راتلونکی بدل کړي.
مجتبی همت
